Overheid en aansprakelijkheid

Overheid en aansprakelijkheid

Ook de overheid kan te maken krijgen met aansprakelijkheid. Handelen of nalaten van de overheid kan de oorzaak zijn van schade waarvoor de overheid aansprakelijkheid draagt. De wetgever heeft geen specifieke regeling in het leven geroepen voor een door de overheid gepleegde onrechtmatige daad. De wet kent wel een bijzondere bepaling die betrekking heeft op de overheid in haar hoedanigheid van wegbeheerder.

Rechtspraak wijst uit dat op de overheid een zware aansprakelijkheid rust voor haar publiekrechtelijke (rechts)handelingen

Overheidsaansprakelijkheid is een bijzondere variant van aansprakelijkheid

Aansprakelijkheid van de overheid is een complexe materie. De overheid is immers gebonden aan enerzijds algemene beginselen van behoorlijk bestuur en anderzijds een zekere mate van beleidsvrijheid. Voordat een rechter zich kan buigen over een onrechtmatigheidsvraag zullen vragen naar bevoegdheid en ontvankelijkheid moeten worden beantwoord.

Aansprakelijkheid overheid en ontvankelijkheid en bevoegdheid

Alvorens een schadeclaim tegen de overheid bij de civiele rechter in te dienen dient aandacht te worden geschonken aan het navolgende:

  • Staat er voor de benadeelde partij een administratieve rechtsgang open dan zal de civiele rechter zich niet-ontvankelijk verklaren
  • Wanneer van de administratieve rechtsgang geen gebruik is gemaakt door de benadeelde partij of deze rechtsgang heeft niet tot een vernietiging van het overheidsbesluit geleid, dan staat geen rechtsgang meer open bij de civiele rechter
  • Tegen feitelijke handelingen van de overheid staat geen administratieve rechtsgang open. Uitsluitend de civiele rechter is bevoegd

Overheidsaansprakelijkheid en vereisten onrechtmatige daad

Voor de overheid gelden specifieke regelingen met betrekking tot de eisen zoals deze staan vermeld in het Burgerlijk Wetboek over de onrechtmatige daad. Het navolgende is daarbij van belang:

  • Ook voor overheidshandelen geldt het bepaalde over de onrechtmatige daad zoals omschreven is in het Burgerlijk Wetboek
  • Over de vraag of er sprake is van onrechtmatigheid oordeelt een rechter bij burgers anders dan bij overheidshandelen. De overheid heeft immers in een groot aantal gevallen een grote mate van bestuurlijke vrijheid
  • De zorgvuldigheidsnorm van de onrechtmatige daad krijgt door de algemene beginselen van behoorlijk bestuur voor de overheid door de rechter een specifieke invulling
  • Als een besluit van de overheid door de administratieve rechter wordt vernietigd staat vaak daarmede de schuld van de overheid en derhalve de toerekening vast, ook al is de administratieve echter uitgegaan van een rechtsopvatting die ten tijde van de beschikking voor het overheidslichaam onvoorzienbaar was en waarmee het geen rekening behoefde te houden

Voor welke terreinen kan er sprake zijn van overheidsaansprakelijkheid?

Naast aansprakelijkheid voor onrechtmatige besluiten, kan aansprakelijkheid door de overheid vastgesteld worden voor onrechtmatige wetgeving, rechtspraak of strafvorderlijk optreden.

Zo kan onder omstandigheden het te laat of niet juist implementeren van EG-richtlijnen onrechtmatig zijn. Maar ook kan de centrale overheid aansprakelijk zijn voor onjuiste rechtspraak als op zodanige wijze fundamentele rechtsbeginselen zijn veronachtzaamd dusdanig dat van een eerlijke en onpartijdige behandeling niet kan worden gesproken en tegen de uitspraak geen rechtsmiddel openstaat of heeft opengestaan.

Wanneer van aanvang af of later bij de rechterlijke uitspraak een verdenking daadwerkelijk ongegrond blijkt te zijn, vervalt de oorspronkelijke rechtvaardigingsgrond die het rechtmatig karakter aan strafvorderlijk optreden ontneemt. Als later blijkt dat die verdenking ongegrond is, is de overheid op grond van aansprakelijkheid gehouden de geleden schade te vergoeden.

Aansprakelijkheid overheid als wegbeheerder

Als een verkeersongeval wordt veroorzaakt door een gevaar aan de weg is aansprakelijkheid van de wegbeheerder aan de orde. Een wegbeheerder, vaak de overheid, draagt aansprakelijkheid voor goed onderhoud aan de weg waardoor geen gevaarscheppende situaties ontstaan die schade kunnen veroorzaken. Aansprakelijkheid is er niet als de wegbeheerder bewijst dat hij het verkeersongeval nooit met tijdige maatregelen had kunnen voorkomen. Te denken valt aan plotseling opkomende zware storm waardoor bomen op de weg vallen. Ook is aansprakelijkheid niet aan de orde wanneer de wegbeheerder tijdig heeft gewaarschuwd voor gevaarscheppende situaties en wanneer de wegbeheerder niet over de financiƫle middelen beschikt om met extra onderhoud de gevaarscheppende situatie te verhelpen.

De overheid als wegbeheerder

Niet alleen de overheid kan een wegbeheerder zijn maar ook particulieren. Bijvoorbeeld de eigenaar van een terrein. Binnen de bebouwde kom valt de aansprakelijkheid onder de gemeente. Voor provinciale wegen draagt de provincie de aansprakelijkheid. En voor snelwegen is de aansprakelijkheid voor Rijkswaterstaat. Een waterschap wordt als wegbeheerder aangemerkt voor bijvoorbeeld een dijk. Voor particuliere wegen is de eigenaar van het terrein de wegbeheerder.

Voor meer informatie over wie als wegbeheerder verantwoordelijk is voor een bepaalde weg of wegen klik hier

Aansprakelijk stellen wegbeheerder

Als door een gevaarscheppende situatie aan een weg of wegen schade aan een voertuig of aan personen wordt toegebracht is het raadzaam om zo spoedig mogelijk de wegbeheerder aansprakelijk te stellen. Een vordering tot vergoeding van de schade heeft een verjaringstermijn van 5 jaren, te rekenen vanaf de datum van het verkeersongeval.

Voorbeeldbrief aansprakelijkstelling wegbeheerder

Download hier een voorbeeldbrief aansprakelijkstelling wegbeheerder. (voorbeeldbrieven)

Voorbeelden aansprakelijkheid wegbeheerder

  • U rijdt in een gat van de weg waardoor schade aan de auto wordt veroorzaakt
  • In het donker rijdt u op een weg tegen een obstakel aan dat gebruikt wordt voor wegwerkzaamheden
  • Er is niet gewaarschuwd voor de werkzaamheden aan de weg
  • U rijdt met een auto of een ander vervoermiddel, bijvoorbeeld een fiets tegen een wegafzetting aan welke slecht zichtbaar was. Er waren geen waarschuwingsborden geplaatst of verlichting aangebracht bij de weg
  • U struikelt over een stoeptegel die al jaren los ligt

0 Comment


Naar boven
%d bloggers liken dit: